Excel'de birikim planı: hedefe göre ayda ne kadar biriktirmeli

"Bu yıl biraz para biriktireceğim" kararı genellikle mart ayına kadar yaşar. Sorun irade değil, belirsizliktir: ne kadar, ne zamana kadar ve her ay ne kadar? Hedef somut bir rakama ve tarihe bağlandığında birikim yapmak çok daha kolaylaşır.

Excel bu hesabı birkaç hücrede yapabilir. Üstelik paranızı vadeli mevduatta veya faiz getiren bir hesapta tutuyorsanız, faizin katkısını da hesaba katarak gereken aylık tutarı düşürebilirsiniz.

Bu yazıda bir hedef için aylık birikim tutarını, belirli bir katkıyla hedefe kaç ayda ulaşacağınızı ve acil durum fonunu nasıl hesaplayacağınızı adım adım gösteriyoruz.

Adım 1: Hedefi netleştirin

Her hedef için dört bilgi yazın:

• Hedef tutar: örneğin 120.000 ₺ (araba peşinatı)
• Süre: 12 ay veya bir hedef tarih
• Şu ana kadar biriken: 20.000 ₺
• Yıllık faiz oranı: paranızı tuttuğunuz hesabın faizi, örneğin %36

Hedef tarihten ay sayısını bulmak için ETARİHLİ işlevi işe yarar (başlangıç tarihi B5'te, hedef tarihi B6'da):

=ETARİHLİ(B5;B6;"m")

Adım 2: Faizsiz basit hesap

Faiz yoksa hesap düz bölmedir:

(120.000 − 20.000) / 12 ≈ 8.334 ₺/ay

Bu, en kötü durum senaryosudur. Paranız yastık altında veya vadesiz hesapta duruyorsa bu rakamı hedefleyin.

Adım 3: Faizli hesap — DEVRESEL_ÖDEME

Para faiz getiren bir hesaptaysa her ay yatırdığınız tutar da faiz kazanır. Burada anüite formülü kullanılır; Türkçe Excel'deki karşılığı DEVRESEL_ÖDEME işlevidir. Hedef B1'de, süre (ay) B2'de, yıllık faiz B3'te, biriken B4'te ise:

=-DEVRESEL_ÖDEME(B3/12;B2;-B4;B1)

• Yıllık oran 12'ye bölünerek aylık orana çevrilir.
• Şu ana kadar biriken eksi işaretle girilir, çünkü bu para sizden "çıkıp" hesaba gitmiştir.
• Başındaki eksi işareti sonucu pozitif gösterir.

Örneğimizde sonuç yaklaşık 6.447 ₺/ay. Yani faiz sayesinde her ay yaklaşık 1.900 ₺ daha az ayırmanız yeterli. Tutarı her zaman yukarı yuvarlayın: =YUKARIYUVARLA(...;0).

Adım 4: Katkım yeterli mi? — TAKSİT_SAYISI

Bazen soru tersidir: "Ayda 7.000 ₺ ayırabiliyorum, hedefe ne zaman ulaşırım?" Bunun için TAKSİT_SAYISI işlevi kullanılır (aylık katkı B5'te):

=TAKSİT_SAYISI(B3/12;-B5;-B4;B1)

Sonuç yaklaşık 11,3 ay. Yani 12 ay dolmadan hedefe ulaşırsınız. Ulaşma tarihini görmek için başlangıç tarihine bu ayları ekleyin: =SERİTARİH(B6;YUKARIYUVARLA(C1;0)).

Adım 5: Aylık birikim tablosu

Rakamların nasıl büyüdüğünü görmek motive eder. Basit bir tablo kurun:

Faiz sütunu: =B2*$B$3/12, ay sonu bakiye: =B2+C2+D2. Bir sonraki ayın başlangıç bakiyesi, öncekinin ay sonu bakiyesidir.

Acil durum fonu

Her birikim planının temelinde bir acil durum fonu olmalıdır: işten çıkarılma, hastalık, büyük bir arıza gibi durumlarda borca girmeden yaşamanızı sağlayan para. Yaygın öneri, zorunlu aylık giderlerin 3–6 katıdır.

Aylık zorunlu giderleriniz 35.000 ₺ ise 6 aylık fon 210.000 ₺ eder. Bu tutarı da yukarıdaki gibi bir hedef olarak yazıp aylık katkıyı hesaplayın.

Birden fazla hedef

Tatil, tadilat ve acil durum fonunu aynı anda biriktiriyorsanız her hedef için ayrı satır açın ve gereken aylık katkıları toplayın. Toplamı gelirinize bölün: gelirin %30–40'ını aşan bir birikim planı genellikle gerçekçi değildir. Bu durumda sürelerden birini uzatın veya hedefleri sıraya koyun.

Sık yapılan hatalar

• Yıllık oranı aylığa çevirmemek. DEVRESEL_ÖDEME'ye %36 yazarsanız Excel bunu aylık %36 sanır ve sonuç saçma çıkar.
• İşaretleri karıştırmak. Biriken ve katkı eksi, hedef artı olmalı. İşaretler aynıysa TAKSİT_SAYISI #SAYI! hatası verir.
• Faiz vergisini ve enflasyonu unutmak. Mevduat faizinden kesinti yapılır, enflasyon da hedef tutarı büyütür. Pay bırakmak için faizi biraz düşük, hedefi biraz yüksek alın.
• Hedefleri tek bir hesapta karıştırmak. Acil durum fonunu tatil parasıyla aynı yerde tutarsanız ilk tatilde fon da biter.

Hazır şablon: Hedefe Yönelik Birikim Planlayıcı

Tüm bu hesaplar ücretsiz şablonumuzda hazır:

• «Hedefler» sayfasında 10 hedefe kadar tutar, süre (ay olarak veya tarihle), biriken tutar, mevduat faizi ve katkınızı girersiniz. Gereken aylık katkı, süre sonunda biriken tutar, birikim süresi ve ilerleme otomatik hesaplanır.
• «Plan» sayfası seçilen hedef için faiziyle birlikte 120 aya kadar aylık birikim tablosu ve grafik oluşturur.
• «Acil Durum Fonu» sayfası aylık giderler × ay sayısından fon tutarını, birikim süresini ve gereken katkıyı hesaplar.
• «Özet» tüm hedefleri bir arada, toplam aylık katkıyı ve bunun gelirdeki payını iki grafikle gösterir.

Dosya Excel 2007 ve üzeri ile LibreOffice'te çalışır, makro yoktur. Faiz vergisi, enflasyon ve faiz değişiklikleri dikkate alınmaz; mevduatsız birikim için faizi 0 yapmanız yeterli. Pakette boş tablo ve kurgusal verili örnek bulunur.

Sık sorulan sorular

Faiz oranı her ay değişiyorsa ne yapmalıyım?

Hesabı ortalama veya biraz temkinli bir oranla yapın ve oran değiştikçe güncelleyin. Faiz düşerse gereken aylık katkı artar; planı birkaç ayda bir kontrol etmek yeterlidir.

Hedefe dövizle mi, Türk lirasıyla mı birikim yapmalıyım?

Bu bir yatırım kararıdır ve kişisel risk tercihinize bağlıdır. Hesap açısından önemli olan, hedefi ve birikimi aynı para biriminde tutmaktır. Hedefiniz dövizle ödenecek bir şeyse (yurt dışı tatili gibi) hesabı o para biriminde yapmak daha tutarlıdır.

Ayda ne kadar biriktirmek "normal"?

Sık duyulan bir kural gelirin %20'sidir, ama bu herkes için uygun değildir. Önce küçük ve düzenli bir tutarla başlamak, büyük ama sürdürülemeyen bir hedeften daha iyi sonuç verir.

Önce borç mu kapatmalı, birikim mi yapmalı?

Kredi kartı gibi yüksek faizli borçlarınız varsa genellikle önce küçük bir acil durum fonu oluşturup ardından borçlara yüklenmek mantıklıdır. Borcun faizi, birikimin getirisinden çoğu zaman daha yüksektir.