Jadłospis na tydzień z listą zakupów: jak zaplanować posiłki w Excelu

Codzienne „co dziś na obiad?” kosztuje więcej, niż się wydaje: zakupy robione w biegu, produkty kupione podwójnie, warzywa, które lądują w koszu, i zamawianie jedzenia, bo „nic nie ma w lodówce”. Planowanie posiłków na cały tydzień rozwiązuje większość tych problemów naraz.

W tym poradniku pokazuję, jak przygotować jadłospis na tydzień w Excelu tak, żeby lista zakupów tworzyła się sama na podstawie wybranych dań, a Ty od razu widział, ile to będzie kosztować.

Krok 1: baza produktów

Zacznij od arkusza „Produkty”. Dla każdego produktu zapisz jednostkę (g, ml, szt.), wielkość opakowania i cenę opakowania. Cena za jednostkę policzy się sama:

Formuła ceny za jednostkę: =D2/C2.

Krok 2: przepisy na jedną porcję

Na arkuszu „Przepisy” każdy wiersz to jeden składnik dania: nazwa dania, produkt, ilość na porcję. Spaghetti bolognese na porcję: 100 g makaronu, 125 g mięsa, 150 ml passaty. Koszt składnika pobierzesz funkcją WYSZUKAJ.PIONOWO:

=C2*WYSZUKAJ.PIONOWO(B2;Produkty!A:E;5;FAŁSZ)

Koszt porcji to suma składników danego dania: =SUMA.JEŻELI(A:A;"Spaghetti bolognese";D:D) – u nas ok. 6,85 zł.

Ilości zapisuj zawsze w jednostkach z bazy produktów. Jeśli jajka są w sztukach, a w przepisie wpiszesz 120 g, wynik będzie bez sensu.

Krok 3: plan tygodnia

Na arkuszu „Menu” zrób siatkę: dni w wierszach, posiłki (śniadanie, obiad, kolacja) w kolumnach, a obok liczba porcji. Dania wybieraj z listy rozwijanej (Dane → Poprawność danych → Lista), żeby nazwy zgadzały się z przepisami.

Dobry sposób na oszczędność czasu: gotuj obiad na dwa dni. W poniedziałek spaghetti na 4 porcje dla dwóch osób – jedna porcja na wtorek.

Krok 4: lista zakupów

Najpierw policz, ile porcji każdego dania jest w menu tygodnia (np. =SUMA.JEŻELI(Menu!B:B;"Spaghetti bolognese";Menu!C:C)). Potem dla każdego produktu: ilość na porcję × liczba porcji, zsumowana po wszystkich daniach. Na końcu odejmij to, co masz w domu, i zaokrąglij do pełnych opakowań:

=ZAOKR.GÓRA(MAX(0;Potrzeba-Zapas)/Opakowanie;0)

Przykład: w tygodniu dwa razy spaghetti po 4 porcje i raz makaron z warzywami na 4 porcje. Makaronu potrzeba 12 × 100 g = 1 200 g. W szafce leży 300 g, więc brakuje 900 g, czyli 2 opakowania po 500 g.

Mnożysz liczbę opakowań przez cenę i masz koszt zakupów, zanim wyjdziesz z domu.

Dlaczego koszt zakupów jest wyższy niż koszt menu

Menu liczysz według porcji, a w sklepie kupujesz całe opakowania. Z dwóch paczek makaronu zostanie 100 g – to zapas na kolejny tydzień. Dlatego w drugim tygodniu lista będzie zwykle krótsza i tańsza.

Najczęstsze błędy

• Zbyt ambitny plan. Siedem nowych przepisów w tygodniu to przepis na porażkę. Zostaw 1–2 wieczory na resztki lub „dzień czyszczenia lodówki”.
• Brak aktualizacji cen. Raz na miesiąc przejrzyj ceny w bazie, inaczej budżet rozjedzie się z rzeczywistością.
• Pomijanie przypraw i podstaw. Olej, sól czy mąka nie muszą być w każdym przepisie, ale trzymaj ich zapas na liście „w domu”.
• Różne nazwy produktów. „Pomidory krojone” i „pomidory z puszki” to dla Excela dwa różne produkty.

Gotowy szablon: menu na tydzień i lista zakupów

Jeśli wolisz gotowe rozwiązanie, nasz darmowy planer posiłków działa dokładnie według tej metody:

• „Produkty”: do 100 produktów z ceną opakowania, wielkością, zapasem w domu i liczbą opakowań do kupienia.
• „Przepisy”: do 60 dań i ich skład na jedną porcję (do 500 wierszy), a koszt porcji liczy się sam.
• „Menu”: 7 dni po 4 posiłki, dwa dania na posiłek, liczba porcji i koszt; dania i produkty wybierasz z list rozwijanych.
• „Zakupy”: gotowa lista z oznaczeniem „Kupione” – zapas w domu jest odejmowany, a reszta zaokrąglana do pełnych opakowań.
• „Podsumowanie”: koszt według dni i posiłków, na osobę dziennie i dwa wykresy.

Plik działa w Excelu 2007 i nowszych oraz w LibreOffice, bez makr. W zestawie pusty arkusz i przykład z fikcyjnymi danymi – ceny i przepisy zamień na swoje.

Pytania i odpowiedzi

Ile czasu zajmuje planowanie tygodnia?

Pierwszy raz około godziny, bo trzeba wpisać produkty i przepisy. Potem 10–15 minut w tygodniu: wybierasz dania z listy, aktualizujesz zapasy i drukujesz listę zakupów.

Jak planować dla rodziny, w której każdy je inaczej?

Zmieniaj liczbę porcji przy daniu albo dodaj drugie danie do posiłku, np. wersję bez mięsa. Ważne, żeby każda wersja miała osobny przepis.

Czy da się dzięki temu realnie oszczędzić?

Planowanie ogranicza zakupy impulsywne i marnowanie jedzenia, ale wynik zależy od Ciebie. Najlepiej porównać koszt z planu z wydatkami na jedzenie z poprzednich miesięcy.

Co z produktami, które kupuję na wagę?

Wpisz je w gramach, a jako „opakowanie” podaj typową ilość, którą kupujesz, np. 1 000 g ziemniaków. Lista pokaże wtedy liczbę takich porcji.