Excel'de Bahçe Günlüğü Nasıl Tutulur: Ekim, Hasat, Masraf ve Verim

Her bahar aynı şey olur: not defterine ekim tarihlerini yazarsınız, yaz ortasında defter bir yerde kaybolur, sonbaharda da "bu sene ne kadar harcadım, domates mi kazandırdı yoksa biber mi?" sorusunun cevabı hafızanıza kalır. Oysa bahçe, küçük de olsa, masrafı ve geliri olan bir iştir.

Excel bu iş için biçilmiş kaftan. Doğru kurulmuş bir tabloda planlanan hasat tarihi kendiliğinden çıkar, masraflar parsele göre toplanır ve sezon sonunda hangi ürünün ekmeye değer olduğu net görünür. Bu yazıda tabloyu sıfırdan nasıl kuracağınızı, küçük bir örnekle ve gerçek formüllerle anlatıyorum.

Bahçe günlüğünün temel yapısı

Üç ayrı liste yeterlidir. Hepsini aynı dosyada, ayrı sayfalarda tutun.

1. Parseller: Her satır bir parsel, sera ya da dikim alanı. Sütunlar: alan (m²), ürün, ekim tarihi, planlanan hasat tarihi.
2. Masraflar: Tarih, kategori (tohum, fide, gübre, ilaç, su, alet), tutar ve hangi parsele ait olduğu.
3. Hasat: Tarih, parsel, kilogram.

Ayrıca küçük bir referans tablosu işinizi çok kolaylaştırır: her ürün için ekimden hasada yaklaşık gün sayısı ve kilogram başına ortalama pazar fiyatı. Bu değerler çeşide ve bölgeye göre değişir, bu yüzden kendi deneyiminize göre güncelleyin.

Planlanan hasat tarihini hesaplamak

Ekim tarihi sütunu C, referanstaki gün sayısı D sütunundaysa planlanan hasat tarihi şudur:

=C2+D2

Gün sayısını elle yazmak yerine ürün adından çekmek için:

=C2+DÜŞEYARA(B2;Referans!$A$2:$B$30;2;YANLIŞ)

Burada B2 ürün adı, Referans sayfasının ilk sütunu ürün listesi, ikinci sütunu hasada kalan gün sayısıdır. Tarihleri normal tarih biçiminde girdiğinizden emin olun, yoksa sonuç anlamsız bir sayı çıkar.

Parsel durumunu otomatik göstermek

Günlüğün en kullanışlı yanı, "bu parsel için bugün ne yapmalıyım?" sorusunu cevaplamasıdır:

=EĞER(F2>0;"Hasat sürüyor";EĞER(BUGÜN()>=E2;"Hasat zamanı";EĞER(E2-BUGÜN()<=14;"Hasat yakın";"Büyüyor")))

F sütunu o parselden hasat edilen toplam kilo, E sütunu planlanan hasat tarihidir. İki haftalık eşiği kendi alışkanlığınıza göre değiştirebilirsiniz.

Küçük bir örnekle masraf ve verim

Diyelim 40 m²'lik bir alana domates diktiniz.

Sezon boyunca toplam 220 kg domates topladınız ve kilosunu ortalama 35 TL'den değerlendirdiniz.

• Hasat değeri: 220 × 35 = 7.700 TL
• Sonuç: 7.700 − 1.950 = 5.750 TL
• Kilo başına maliyet: 1.950 ÷ 220 ≈ 8,86 TL
• Metrekare başına sonuç: 5.750 ÷ 40 ≈ 143,75 TL

Aynı hesabı her parsel için yapınca hangi ürünün emeğinize değdiğini rakamla görürsünüz. Masrafları parselin masrafına bağlamak için:

=ETOPLA(Masraflar!$C:$C;A2;Masraflar!$D:$D)

Hasat edilen kiloyu toplamak için de aynı mantıkla ETOPLA kullanabilirsiniz. Hasat değeri ise kilogram ile referanstaki fiyatın çarpımıdır. Bu piyasa fiyatına dayalı bir tahmindir, kasaya giren gerçek para değil.

Sık yapılan hatalar

• Ortak masrafı unutmak: Örtü, el aleti, hortum gibi tüm bahçeye ait giderleri hiçbir parsele yazmazsanız sezon sonucunuz olduğundan iyi görünür. Bunları "genel" olarak ayrı tutun ve sezonun toplamına dahil edin.
• Hasadı toptan yazmak: Üç ayda toplanan ürünü tek satırda göstermek, hangi ayın verimli geçtiğini saklar. Her toplamayı ayrı kaydedin.
• Tarihleri metin olarak girmek: "15 Mayıs" diye yazılan hücre tarih değildir. Hücre biçimini tarih yapın.
• Fiyatı sabit kabul etmek: Kilo fiyatı sezon içinde değişir; tabloda güncelleyebileceğiniz bir yerde tutun.

Hazır bahçe günlüğü şablonu

Bu tabloyu kendiniz kurabilirsiniz; ama formülleri, durumları ve özet sayfasını baştan yazmak istemezseniz hazır şablon zaman kazandırır. Şablon ücretli bir üründür ve sıradan formüllerle çalışan bir Excel dosyasıdır.

• "Referans" sayfası: Ekimden hasada gün sayısı ve kg fiyatıyla ürünleriniz, masraf kategorileri ve sezon yılı burada durur.
• "Parseller" sayfası: En fazla 60 parsel ve sera için alan, ürün, ekim tarihi, planlanan hasat tarihi, durum, hasat edilen miktar, masraf ve sonuç hesaplanır. Aylara göre takvim de aynı sayfadadır.
• "Masraflar" ve "Hasat" sayfaları: 1000 masraf ve 1500 hasat kaydı tutabilirsiniz. Masrafı bir parsele bağlayabilir ya da ortak masraf olarak bırakabilirsiniz.
• "Özet" sayfası: Ürünlere göre toplamlar, aylara göre masraf ve hasat ile iki grafik.

Durumlar kendiliğinden güncellenir: Planlandı, Büyüyor, Hasat yakın, Hasat zamanı ve Hasat sürüyor. Pakette boş bir tablo ve kurgusal verilerle doldurulmuş bir örnek bulunur; formüllerin nasıl çalıştığını örnekte görebilirsiniz. Excel 2007 ve üstünde ile LibreOffice'te açılır, makro içermez, dosya Türkçedir. Ürün süreleri ve fiyatlar parametrelerdir, çalışmadan önce kendi bölgenize göre kontrol edin; hesaplamalar yaklaşıktır.

Sık sorulan sorular

Bahçe günlüğüne mutlaka her gün giriş yapmak gerekir mi?

Hayır. Ekim ve hasat anlarında, bir de masraf yaptığınızda not almanız yeterli. Haftada bir beş dakika ayırmak çoğu hobi bahçesi için fazlasıyla yeter.

Hasadın parasal değerini nasıl hesaplamalıyım?

Satmasanız bile kilogramı, o dönemde markette ya da pazarda ödeyeceğiniz fiyatla çarpın. Böylece bahçenin evin bütçesine ne kadar katkı yaptığını görürsünüz. Bu bir tahmindir, kesin gelir değildir.

Bu yıl bir şey ekmediğim parselleri ne yapmalıyım?

Parseli listede tutun, ürün hanesini boş bırakın. Gelecek sezon hangi parselde ne ekildiğini görmek, ürün rotasyonu planlamak için de işe yarar.

Ortak masrafları parsellere nasıl dağıtırım?

İsterseniz alanla orantılı dağıtabilirsiniz: ortak masraf ÷ toplam alan × parselin alanı. Daha sade bir yol, bunları genel gider olarak tutup sezonun toplamından düşmektir.