Okunan Kitap Takip Tablosu: Excel'de Okuma Günlüğü ve Yıllık Hedef

Yıl başında "bu sene daha çok okuyacağım" demek kolay. Aralık geldiğinde kaç kitap bitirdiğinizi, hangilerini beğendiğinizi ve hedefin neresinde kaldığınızı hatırlamak ise zor. Notlar telefonda, liste bir defterde, puanlar kafada kalır.

Excel ile küçük bir okuma günlüğü kurmak için bir saat yeter. Aşağıda hangi sütunları tutacağınızı, okuma hızını ve yıl sonu tahminini nasıl hesaplayacağınızı ve ay ay dağılımı nasıl göreceğinizi bulacaksınız.

Okuma günlüğünün sütunları

Her kitap bir satır. Önerdiğim sütunlar:

• Ad ve yazar
• Tür (roman, deneme, bilim, kişisel gelişim, çocuk)
• Sayfa sayısı
• Format (basılı, e-kitap, sesli kitap)
• Başlama ve bitiş tarihi
• Puan (1 ile 5 arası)

Durumu elle yazmak yerine formülle bulun. Bitiş tarihi doluysa "Bitti", yalnızca başlama tarihi doluysa "Okunuyor", ikisi de boşsa "Sırada":

=EĞER(F2<>"";"Bitti";EĞER(E2<>"";"Okunuyor";"Sırada"))

E başlama, F bitiş tarihi sütunudur. Böylece tek bir tarih girişiyle durum kendiliğinden değişir.

Okuma hızını hesaplayın

Kitabı kaç günde bitirdiğiniz ve günde kaç sayfa okuduğunuz ilginç bir veridir:

Gün sayısı: =F2-E2+1

Günlük sayfa: =D2/G2

Örnek: 320 sayfalık bir roman, 8 gün sürdüyse günde 40 sayfa okumuşsunuz. Ortalamanız 40 sayfaysa ve 30 günlük bir ayda 1.200 sayfa okuyorsunuz demektir; bu da 300 sayfalık kitaplardan ayda dört tane eder. Hedefi bu hıza göre koymak gerçekçi olur.

Yıllık hedefe ulaşma yüzdesi

Hedefiniz yılda 24 kitap olsun. Seçili yılda bitirdiğiniz kitapları saymak için:

=ÇOKEĞERSAY(F:F;">="&TARİH(2026;1;1);F:F;"<="&TARİH(2026;12;31))

Hedef hücresi B1'deyse ulaşma oranı: =B3/B1. Örneğin 9 kitap bitirdiyseniz ve hedef 24 ise oran %37,5'tir.

Yıl sonu tahmini

Asıl işe yarayan sayı budur. Yılbaşından bugüne tempoyu tüm yıla yansıtın:

=B3/(BUGÜN()-TARİH(2026;1;1)+1)*365

Diyelim ki 1 Ağustos'a kadar (213. gün) 9 kitap bitirdiniz. Tahmin 9 / 213 × 365 yaklaşık 15,4 kitap eder. Hedef 24 ise açık var: tempoyu artırmak ya da hedefi güncellemek gerekir. Tahmini yaz aylarında, tatilde daha çok okuyacağınız düşüncesiyle yorumlayın; çünkü düz bir çizgi mevsimleri hesaba katmaz.

Aylara ve türlere göre dağılım

Ay ay kaç kitap bitirdiğinizi görmek için bir ay sütunu ekleyin: =AY(F2). Sonra her ay için EĞERSAY ile sayın. Tür dağılımını da aynı mantıkla çıkarırsınız. Çıkan grafikte yalnızca romana sıkıştığınızı veya kış aylarında hiç okumadığınızı fark etmeniz mümkündür.

Yaygın hatalar

• Başlama tarihini yazmamak. Hız hesabı yapılamaz.
• Yarım bıraktığınız kitabı bitmiş saymak. "Bıraktım" için ayrı durum açın ve sayıma katmayın.
• Hedefi sayfa değil kitap olarak koymak, sonra kalın kitaplarla kıyaslamak. İki hedef de tutabilirsiniz: kitap sayısı ve sayfa sayısı.
• Puanı bitirir bitirmez vermemek. Duygunuz bir hafta sonra bulanıklaşır.

Okuma alışkanlığını destekleyen küçük ipuçları

Tablo, okumanın kendisini değiştirmez ama alışkanlığı görünür kılar. Kitabı bitirdiğiniz gün satırı güncelleyin; bu birkaç saniyelik ritüel motivasyon yaratır. Hedefi yıllık yerine aylık parçalara bölün: 24 kitap hedefi ayda iki kitap demektir ve geride kaldığınızı dönem sonunu beklemeden fark edersiniz. Bir kitabı yarıda bırakmak da başarısızlık değildir; durumunu "Bırakıldı" yazıp nedenini not etmek, bir sonraki seçimlerinizi daha isabetli yapar.

Ayrıca puanlama ölçütünüzü sabit tutun. 5 puan "yeniden okurum", 3 puan "fena değildi" anlamına gelsin; yıl sonunda ortalama puanlar gerçekten bir şey söyler.

Hazır Excel şablonu

İsterseniz bunların tümü hazır gelir. Şablon ücretlidir ve üç sayfadan oluşur:

• “Ayarlar”: yıl, yıllık hedef ve türler.
• “Kitaplar”: en fazla 300 kitap; yazar, tür, sayfa, format, tarihler ve puan girersiniz. Durum, gün sayısı ve okuma hızı otomatik hesaplanır.
• “Özet”: okunan kitap ve sayfa sayısı, hedefe ulaşma, yıl sonu tahmini, ortalama puan, aylara ve türlere göre dağılım ve grafik.

Hedefe ulaşma, seçilen yılda bitiş tarihi olan kitapların hedefe bölünmesiyle bulunur; tahmin ise yılbaşından beri okuma temposunu tüm yıla yansıtır. Okurlar, okuma mücadelelerine katılanlar, çocuklarının okuma günlüğünü tutan ebeveynler ve öğretmenler için uygundur. Çocuk günlüğü için türleri ve hedefi değiştirmeniz yeterlidir.

Pakette boş tablo ve kurgusal verilerle doldurulmuş bir örnek var. Makro yoktur; Excel 2007 ve üzerinde ve LibreOffice'te çalışır, dosya Türkçedir. Aralıklar, oranlar ve eşikler ayarlara alınmıştır, kendinize göre düzenleyebilirsiniz. Projenin düzeltmelerini ve yeni sürümlerini ücretsiz alırsınız.

Sık sorulan sorular

Yıllık kitap hedefi kaç olmalı?

Geçen yıl kaç kitap okuduğunuzu temel alın ve üzerine makul bir artış ekleyin. Hiç takip etmediyseniz üç ay deneme yapıp ortalamanıza bakın, ardından hedefi o hızla belirleyin.

Sesli kitaplar sayılır mı?

Elbette. Format sütununda ayrı gösterin; sayfa sayısı yerine basılı baskının sayfa sayısını yazabilirsiniz ki hız hesabı tutarlı kalsın.

Aynı anda birkaç kitap okuyorsam ne yapmalıyım?

Her birine başlama tarihi girin. Gün sayısı çakışacağı için hız ortalaması düşük çıkar; bunu bilerek yorumlayın.

Okuma günlüğü neden faydalı?

Neyi beğendiğinizi görmenizi, bir sonraki kitabı daha bilinçli seçmenizi ve hedefe doğru ilerlediğinizi somut görmenizi sağlar.