KHIZHNYAKOVAvtomobil xarajatlari hisobi: yoqilgʻi sarfi, kilometr narxi va TX
Avtomobil xarajatlari hisobi — Excel shabloni — Shablonni ochish →
Koʻpchilik haydovchilar mashinaga qancha sarflashini faqat benzin boʻyicha biladi, va u ham taxminan. Vaholanki moy almashtirish, kolodkalar, shinalar, yuvish, sugʻurta, jarimalar, taʼmir — bularning barchasi qoʻshilsa, oylik xarajat kutilganidan ancha katta chiqadi. Taksi yoki yetkazib berishda ishlaydiganlar uchun esa bu toʻgʻridan-toʻgʻri daromadga taʼsir qiladi.
Excelda oddiy jadval bu savolga aniq javob beradi: 100 km ga yoqilgʻi sarfi qancha, bir kilometr qanchaga tushadi va qaysi xizmat ishini qachon qilish kerak. Quyida hisobni bosqichma-bosqich koʻrib chiqamiz.
1-qadam: yoqilgʻi quyishlar jurnali
Har safar yoqilgʻi quyganingizda bitta qator yozing: sana, spidometr koʻrsatkichi, litr, litr narxi, summa. Metan yoki propanda yursangiz, ularni alohida yoqilgʻi turi sifatida yozing — sarf va narx boshqacha.
Sarfni toʻgʻri hisoblash: toʻla bak usuli
Eng aniq usul — har safar bakni toʻla quyish. Shunda quyilgan litr oldingi quyishdan beri yurilgan masofada sarflangan yoqilgʻiga teng boʻladi.
Sarf (l/100 km) = quyilgan litr / yurilgan km × 100
Misol:
| Sana | Spidometr | Litr | Narx, soʻm/l | Summa |
|---|---|---|---|---|
| 01.10 | 85 200 | toʻla bak | — | — |
| 08.10 | 85 650 | 36 | 11 000 | 396 000 |
| 15.10 | 86 130 | 38 | 11 000 | 418 000 |
8-oktyabr: 450 km yurilgan, 36 l quyilgan → 36 / 450 × 100 = 8,0 l/100 km. Yoqilgʻi boʻyicha kilometr narxi: 396 000 / 450 = 880 soʻm.
Excelda (B — spidometr, C — litr): =IF(B3-B2>0;C3/(B3-B2)*100;"").
2-qadam: boshqa xarajatlar
Alohida jadvalda: sana, spidometr, toifa, summa, izoh. Toifalar misoli: texnik xizmat, taʼmir, shinalar, yuvish, sugʻurta, avtoturargoh, jarimalar, boshqa.
Oy va toifa boʻyicha jami:
=SUMIFS(D:D;C:C;"Taʼmir";F:F;10)
Bu yerda F — =MONTH(A2) yordamchi ustun.
3-qadam: bir kilometr narxi
Bu eng foydali raqam: mashina har kilometrda sizga qanchaga tushishini koʻrsatadi.
Kilometr narxi = barcha xarajatlar (yoqilgʻi + boshqa) / yurilgan kilometrlar.
Misol: oktyabr oyida 2 000 km yurilgan. Yoqilgʻi — 1 760 000 soʻm, moy almashtirish — 450 000, yuvish — 120 000, avtoturargoh — 70 000. Jami 2 400 000 soʻm. Kilometr narxi: 2 400 000 / 2 000 = 1 200 soʻm.
Taksi haydovchisi uchun bu raqam narx belgilashda asos: agar bir kilometr 1 200 soʻmga tushsa, undan arzon olib yurish zarar.
4-qadam: texnik xizmat eslatmalari
Har bir rejali ish uchun interval belgilanadi — kilometr va oylarda, qaysi biri oldin kelsa:
| Ish | Interval |
|---|---|
| Dvigatel moyi va filtri | 8 000 km yoki 6 oy |
| Havo filtri | 15 000 km |
| Tormoz kolodkalari | tekshiruv har 15 000 km |
| Antifriz | 2 yil |
Intervallar avtomobil modeliga bogʻliq — servis kitobchasini tekshiring.
Holat formulasi (B — oxirgi bajarilgan km, C — km interval, D — oxirgi sana, E — oylar interval, G1 — joriy spidometr):
=IF(OR($G$1>=B2+C2;TODAY()>=EDATE(D2;E2));"Vaqti keldi";"")
Joriy spidometrni barcha jurnallardagi eng katta qiymatdan olish mumkin: =MAX(Quyishlar!B:B;Xarajatlar!B:B).
Koʻp uchraydigan xatolar
- Bakni toʻla quymaslik. Har safar 100 000 soʻmlik quyilsa, sarfni aniq hisoblab boʻlmaydi. Hech boʻlmasa haftada bir marta toʻla quying.
- Spidometrni notoʻgʻri yozish. Bitta xato raqam butun hisobni buzadi va joriy masofani notoʻgʻri koʻrsatadi.
- Yillik xarajatlarni unutish. Sugʻurta, texnik koʻrik — ularni ham yozing, aks holda kilometr narxi past chiqadi.
- Faqat katta xarajatlarni yozish. Yuvish va turargoh oyiga sezilarli summa boʻladi.
Tayyor shablon: avtomobil xarajatlari hisobi
Pullik Excel shablonida bu hisoblar tayyor:
- «Avto» — avtomobil parametrlari, boshlangʻich masofa va xarajat toifalari.
- «Yoqilgʻi quyish» — sana, masofa, litr, narx; 100 km ga sarf va kilometr narxi avtomatik hisoblanadi.
- «Xarajatlar» — toifalar bilan boshqa xarajatlar.
- «TX» — kilometr va oylar boʻyicha intervallar va «Vaqti keldi» holati bilan rejali ishlar; muddati oʻtganlari ham belgilanadi.
- «Xulosa» — yakunlar, oylar va toifalar boʻyicha xarajatlar va grafik.
Fayl Excel 2007 va undan yangi versiyalarida hamda LibreOffice’da makrossiz ishlaydi, boʻsh jadval va namuna bilan. Shaxsiy mashina egalari, taksi va yetkazib berish haydovchilari, kichik avtoparklar uchun mos.
Koʻp beriladigan savollar
Metan va benzinda yursam, sarfni qanday hisoblayman?
Har bir yoqilgʻi turi uchun alohida sarfni hisoblash qiyin, chunki ular aralash ishlatiladi. Amaliy yoʻl — umumiy pul sarfini kilometrlarga boʻlish: yoqilgʻi uchun soʻm/km koʻrsatkichi har ikki turni ham qamrab oladi.
Mashinani sotib olish narxini hisobga olish kerakmi?
Kundalik hisobda shart emas. Lekin toʻliq rasm uchun yillik qadrsizlanishni (masalan, sotib olish va taxminiy sotish narxi farqini yillarga boʻlib) alohida modda sifatida qoʻshish mumkin.
Bir nechta mashinani yuritsa boʻladimi?
Har bir mashina uchun alohida fayl qulayroq: spidometr, intervallar va sarf har birida oʻziga xos. Keyin oylik yakunlarni umumiy jadvalga koʻchirasiz.
Oyiga qancha xarajat normal?
Bu yurish masofasiga, mashina yoshi va yoqilgʻi turiga bogʻliq. Shuning uchun oylik summa emas, kilometr narxi bilan solishtiring — u turli oylarni va turli mashinalarni adolatli taqqoslash imkonini beradi.
