Salon ustalari ish haqini qanday hisoblash: foiz, maosh va salon foydasi

Goʻzallik salonlari va barbershoplarda oy oxiri koʻpincha bahs bilan tugaydi: usta «men koʻproq ishlaganman» deydi, administrator daftardan sanab chiqadi, ega esa tushum koʻp boʻlsa ham salon foydasi nega kamligini tushunmaydi. Sabab — xizmatlar turli joyda yozilgan, chegirmalar va sarf materiallari esa hisobga olinmagan.

Excelda bitta xizmatlar jurnali bu muammoni yechadi. Har bir xizmat bitta qator; ustaga foiz, sarf materiallari va salon foydasi formuladan chiqadi, oy oxirida esa ish haqi formulalar orqali oʻzi yigʻiladi. Quyida tizimni qanday qurishni koʻrib chiqamiz.

1-qadam: maʼlumotnomalar

Uchta kichik jadval:

• Xizmatlar: nomi, narxi, bitta muolajaga sarf materiallari summasi. Masalan, «Manikyur + gel-lak» — 150 000 soʻm, materiallar — 25 000 soʻm.
• Ustalar: ism, tushumdan foiz (masalan, 40%), qatʼiy oylik maosh (boʻlmasa — 0).
• Toʻlov usullari: naqd, terminal orqali karta, ilova orqali oʻtkazma — har birining komissiya foizi.

2-qadam: xizmatlar jurnali

Har bir qator: sana, mijoz, xizmat, usta, chegirma, toʻlov usuli. Qolgani formulalar:

• Narx: =VLOOKUP(C2;Xizmatlar!A:C;2;FALSE)
• Chegirmali narx: =G2*(1-E2)
• Ustaga foiz: =H2*VLOOKUP(D2;Ustalar!A:C;2;FALSE)
• Sarf materiallari: =VLOOKUP(C2;Xizmatlar!A:C;3;FALSE)
• Komissiya: =H2*VLOOKUP(F2;Tolov!A:B;2;FALSE)
• Salon foydasi: =H2-I2-J2-K2

Foiz chegirmadan oldinmi yoki keyin?

Koʻp salonlarda foiz chegirmali narxdan, yaʼni haqiqiy tushumdan olinadi: salon chegirma beradi, usta ham uning bir qismini koʻtaradi. Agar sizda boshqa qoida boʻlsa — masalan, chegirma faqat salon hisobidan — formulada H2 oʻrniga G2 ni ishlating. Muhimi, qoida ustalar bilan oldindan kelishilgan va yozilgan boʻlishi.

3-qadam: oylik ish haqi

Usta va oy boʻyicha jami:

=SUMIFS(Jurnal!I:I;Jurnal!D:D;A2;Jurnal!M:M;$B$1)

Bu yerda M — oy ustuni (=TEXT(A2;"yyyy-mm") yoki MONTH), B1 — tanlangan oy. Toʻlanadigan summa = foiz + maosh.

Misol: usta Dilnoza, oktyabr

Salon tomonidan: sarf materiallari 120 × 25 000 = 3 000 000 soʻm, karta toʻlovlari komissiyasi 150 000 soʻm. Salon foydasi (ijara va boshqa xarajatlardan oldin): 24 000 000 − 9 600 000 − 3 000 000 − 150 000 = 11 250 000 soʻm. Maosh esa umumiy xarajat sifatida bu summadan alohida ayiriladi.

4-qadam: tahlil

Jurnal toʻgʻri yuritilsa, qoʻshimcha savollarga ham javob olasiz:

• Hafta kunlari boʻyicha tushum (=WEEKDAY(A2;2) yordamchi ustun) — qaysi kunlarga koʻproq usta qoʻyish kerak.
• Xizmatlar boʻyicha top-5 — qaysi xizmatlar asosiy pul keltiradi.
• Oʻrtacha chek har bir usta boʻyicha — kim qoʻshimcha xizmatlarni yaxshi taklif qiladi.

Koʻp uchraydigan xatolar

• Sarf materiallarini hisobga olmaslik. Tushum yaxshi, lekin boʻyoq va gel-lak salon foydasining katta qismini oladi.
• Komissiyani unutish. Karta va ilova orqali toʻlovlar har birida bir necha foiz oladi.
• Chegirma qoidasi yozilmagan. Har oy bahs — oldindan kelishib, hujjatda qayd eting.
• Ijarachi ustalarni aralashtirish. Joyni ijaraga olgan usta va foizda ishlaydigan usta uchun hisob boshqacha; ularni alohida yuritish maʼqul.

Tayyor shablon: salon xizmatlari hisobi va ustalar ish haqi

Pullik Excel shablonida bu tizim tayyor:

• «Maʼlumotnomalar» — narx va sarf materiallari bilan xizmatlar, tushumdan foiz va maosh bilan ustalar, komissiya bilan toʻlov usullari.
• «Jurnal» — 1000 tagacha xizmat: sana, mijoz, xizmat, usta, chegirma, toʻlov; chegirmali narx, ustaga foiz, sarf materiallari, komissiya va salon foydasi hisoblanadi.
• «Ish haqi» — yil va oyni tanlash, har bir usta boʻyicha tushum, foiz, maosh, toʻlanadigan summa, mijozlar soni va oʻrtacha chek.
• «Xulosa» — istalgan davr uchun hafta kunlari, ustalar va xizmatlar boʻyicha tushum, top-5 xizmat va uchta diagramma.

Shablonda ustaga foiz chegirmali narxdan olinadi; boshqa qoida kerak boʻlsa, «Ustaga foiz» ustunidagi formulani oʻzgartirasiz. Fayl Excel 2007 va undan yangi versiyalarida hamda LibreOffice’da makrossiz ishlaydi, boʻsh jadval va namuna bilan.

Koʻp beriladigan savollar

Usta bir nechta xizmatni bitta mijozga qilsa, qanday yoziladi?

Har bir xizmatni alohida qatorga yozing. Shunda xizmatlar statistikasi va sarf materiallari toʻgʻri hisoblanadi, mijozlar soni esa sana va mijoz nomi boʻyicha aniqlanadi.

Turli xizmatlar uchun turli foiz boʻlsa-chi?

Bunday holatda foizni usta emas, xizmat maʼlumotnomasiga bogʻlash yoki «usta + xizmat» kombinatsiyasi uchun alohida jadval tuzish kerak boʻladi. Oddiy holatlarda bitta usta uchun bitta foiz yetarli.

Mijozlar bazasini ham shu faylda yuritsa boʻladimi?

Jurnalda mijoz ismi bor, shuning uchun filtr orqali mijozning tashriflar tarixini koʻrish mumkin. Toʻliq CRM oʻrnini bosmaydi, lekin kichik salon uchun yetarli boʻlishi mumkin.

Ustalarga hisobotni qanday koʻrsataman?

Ish haqi varagʻida kerakli oyni tanlab, usta qatorini chop eting yoki rasmga olib yuboring. Jurnal filtri esa har bir xizmatni sanasi bilan koʻrsatadi — bahs uchun asos qolmaydi.