Dori qutisi hisobini Excelda qanday yuritish kerak

Uydagi dori qutisini ochganda koʻpincha bir xil manzara chiqadi: yarim ishlatilgan qadoqlar, muddati kecha tugagan siroplar va kerakli paytda topilmaydigan oddiy bint. Ofis, maktab tibbiyot xonasi yoki sport klubida bu muammo yana ham kattaroq: dorilar koʻp, masʼul odam esa bitta.

Yechim murakkab emas: har bir preparatni jadvalga yozib, qoldiq va yaroqlilik muddatini kuzatib borish kifoya. Quyida buni Excelda qanday tashkil qilishni, qaysi formulalar kerakligini va qanday xatolar uchrashini koʻrib chiqamiz. Oxirida tayyor shablon haqida ham aytib oʻtamiz.

Jadvalni qanday tuzish kerak

Hisob uchta narsaga tayanadi: preparatlar roʻyxati, sarf yozuvlari va oddiy qoidalar (qachon «tugayapti» deymiz, qachon xarid qilamiz). Ularni alohida varaqlarga ajratish qulay.

Preparatlar varagʻi

Har bir qator — bitta preparat. Ustunlar:

• nomi va shakli (tabletka, sirop, malham, ampula);
• boshlangʻich miqdor (qadoq yoki dona hisobida);
• minimal qoldiq — shundan kam qolsa, xarid qilish kerak;
• yaroqlilik muddati (sana).

Sanalarni faqat sana formatida kiriting, matn sifatida emas: aks holda formulalar ishlamaydi.

Sarf varagʻi

Alohida varaqda faqat sarf yozuvlari turadi: sana, preparat nomi, qancha qadoq ishlatildi. Sarfni asosiy jadvalga qoʻlda ayirib yozmang — har safar miqdorni tahrirlasangiz, tarix yoʻqoladi. Yozuvlar alohida tursa, kim, qachon va nimani olgani koʻrinib turadi.

Kerakli formulalar

Faraz qilaylik, preparatlar varagʻida A ustunda nom, C ustunda miqdor, D ustunda minimal qoldiq, E ustunda muddat bor; sarf varagʻida esa A ustunda nom, B ustunda qadoqlar soni.

Joriy qoldiq:

=C2-SUMIF(Sarf!A:A;A2;Sarf!B:B)

Muddatgacha qolgan kunlar:

=E2-TODAY()

Holat (60 kun — oʻzingiz tanlagan chegara):

=IF(E2<TODAY();"Muddati oʻtgan";IF(E2-TODAY()<=60;"Tugayapti";"Yaroqli"))

Qancha xarid qilish kerak:

=IF(F2<D2;D2-F2;0)

Bu yerda F ustun — joriy qoldiq. Formulalarda argumentlar orasidagi belgi Excel sozlamalariga bogʻliq: baʼzi kompyuterlarda nuqtali vergul, baʼzilarida oddiy vergul ishlatiladi.

Kichik misol

Aytaylik, ofis dori qutisida uchta pozitsiya bor:

Antiseptik eritma boʻyicha qoldiq minimumdan past, shuning uchun xarid roʻyxatiga 1 qadoq tushadi. Bugungi sana 2026-11-01 boʻlsa, uning muddatigacha 44 kun qolgan: chegara 60 kun boʻlsa, holat «Tugayapti» chiqadi. Ikkala signalni birga koʻrgan odam darhol qaror qiladi: yangisini olish kerak.

Koʻp uchraydigan xatolar

• Sanalar matn boʻlib qolgan. «01.03.2027» deb yozilgan, lekin Excel uni sana deb tanimaydi. Katak chap tomonga tekislangan boʻlsa, ehtimol matn.
• Sarf yozilmaydi. Jadval faqat siz kiritgan maʼlumotga tayanadi. Qutidan olgan har kim yozib qoʻyishi kerak, shuning uchun jadvalni qutining yonida yoki umumiy papkada saqlang.
• Muddat tekshirilmaydi. Hisob faqat oyda bir marta ochilsa, foydasi kam. Muddati oʻtganlarini ajratib koʻrsatish uchun shartli formatlashdan foydalaning yoki holat ustunini filtrlang.
• Hammasi bitta varaqda. Sarfni preparatlar bilan aralashtirsangiz, tarixni yoʻqotasiz.

Va muhim eslatma: jadval faqat hisob yuritadi. Dozalar, tayinlovlar va davolash masalalarini shifokor bilan hal qiling.

Tayyor Excel shabloni

Agar bularning hammasini noldan tuzishga vaqt boʻlmasa, tayyor jadvaldan foydalanish mumkin. Shablon pullik. Unda toʻrtta varaq bor:

• «Preparatlar» — nomi, shakli, miqdori, minimal qoldiq va yaroqlilik muddati;
• «Sarf» — sarflangan qadoqlar yozuvlari;
• «Hisobdan chiqarish» — muddati tugagan preparatlar oʻzi ajratib koʻrsatiladi;
• «Qoʻshimcha xarid» — qoldigʻi minimumdan past preparatlar va xulosa.

Qoldiq «Preparatlar»dagi miqdordan «Sarf» varagʻidagi sarfni ayirib hisoblanadi, tugayotgan muddat chegarasini esa «Parametrlar»da oʻzingiz belgilaysiz. «Hisobdan chiqarish» va «Qoʻshimcha xarid» varaqlari chop etishga tayyor, shuning uchun roʻyxatni qogʻozga chiqarib, qutiga yopishtirib qoʻyish mumkin. Toʻplamda boʻsh jadval va oʻylab topilgan maʼlumotli namuna bor: formulalar qanday ishlashi shu namunada koʻrinadi. Fayl Excel 2007 va undan yangi versiyalarda hamda LibreOffice dasturida ishlaydi, oʻzbek tilida (lotin yozuvida).

Shablon oilalar, ofislar, maktab tibbiyot xonalari, turistik va sport klublari uchun moʻljallangan — dori qutisi bor har bir kishiga mos.

Savol-javob

Dorilar muddatini qanday oʻz vaqtida bilib turaman?

Muddat ustunini sana sifatida kiriting va holat formulasini ishlating: muddatgacha 60 kundan kam qolganda katak «Tugayapti» deb belgilanadi. Chegarani oʻzingizga qulay qilib 30 yoki 90 kunga ham oʻzgartirishingiz mumkin.

Muddati oʻtgan dorilarni nima qilish kerak?

Ularni qutidan olib, hisobdan chiqarish roʻyxatiga yozing va tashlang. Muddati oʻtgan preparatni «ehtiyot uchun» saqlash xavfli: u yangi dori bilan adashib ketishi mumkin. Qanday utilizatsiya qilish kerakligini dorixonadan soʻrab bilib oling.

Bitta jadval bir nechta joy uchun yetadimi?

Ha, lekin uyni, ofisni va mashinadagi dori qutisini alohida varaqda yuritgan qulayroq. Shablonda esa bitta roʻyxat bor, shuning uchun har bir joy uchun alohida fayl nusxasidan foydalaning.

Jadval dozani aytib beradimi?

Yoʻq. Bu hisob jadvali: u faqat qoldiq va muddatni kuzatadi. Qancha va qachon ichish kerakligini shifokor yoki yoʻriqnoma aytadi.