KHIZHNYAKOVExcel'de borç kapatma planı: kartopu mu, çığ yöntemi mi?
Borç Kapatma Planlayıcı: Kartopu ve Çığ Yöntemi — Excel Şablonu — Şablonu aç →
Bir kredi kartı, bir ihtiyaç kredisi, bir de mağaza kartındaki taksitler. Her ay asgari ödemeler yapılır, ama toplam borç bir türlü azalmıyor gibi görünür. Hangi borca fazladan para yatırmanın daha mantıklı olduğu ve bu gidişle ne zaman borçsuz kalınacağı belirsizdir.
Birden fazla borcu olan biri için en önemli şey bir plandır: aylık ne kadar ödeyebileceğinizi belirlemek ve fazla parayı hangi sırayla borçlara yönlendireceğinizi seçmek. Bunun için iki bilinen yöntem vardır: çığ (avalanche) ve kartopu (snowball).
Bu yazıda iki yöntemi rakamlı bir örnekle karşılaştırıyor ve Excel'de basit bir borç kapatma planının nasıl kurulacağını anlatıyoruz.
Adım 1: Borçlarınızın listesi
Her borç için şunları yazın:
- Ad ve tür (kredi kartı, ihtiyaç kredisi, taksit, kişisel borç)
- Kalan tutar
- Faiz oranı (yıllık veya aylık, ama hepsinde aynı biçimde)
- Asgari aylık ödeme
Kredi kartı ekstrenizde ve kredi ödeme planınızda bu bilgilerin hepsi bulunur. Faizler aylık verilmişse yıllığa çevirmek için 12 ile çarpabilirsiniz (basit yaklaşım).
Adım 2: Borç bütçesi
Borç bütçesi, tüm borçlar için her ay ödemeye hazır olduğunuz toplam tutardır. Asgari ödemelerin toplamından az olamaz:
=EĞER(B1<TOPLA(Borçlar!F2:F16);"Bütçe asgari ödemelere yetmiyor";"Tamam")
Asgarinin üzerinde kalan her lira "fazla ödeme"dir ve öncelikli borca gider. Planın gücü buradan gelir.
İki yöntem
- Çığ yöntemi: fazla para her zaman en yüksek faizli borca gider. Matematiksel olarak genellikle en az faizi ödetir.
- Kartopu yöntemi: fazla para en küçük kalan tutarlı borca gider. Borçlar daha hızlı tek tek kapanır; bu psikolojik zafer, plana sadık kalmayı kolaylaştırır.
Her iki yöntemde de bir borç kapandığında onun ödemesi kaybolmaz; boşalan para sıradaki borca eklenir. Ödeme bir kartopu gibi büyür.
Örnek: üç borç, aylık 16.000 ₺ bütçe
| Borç | Kalan | Yıllık faiz | Asgari ödeme |
|---|---|---|---|
| Kredi kartı | 45.000 ₺ | %60 | 4.500 ₺ |
| İhtiyaç kredisi | 120.000 ₺ | %48 | 6.500 ₺ |
| Mağaza kartı taksitleri | 9.000 ₺ | %36 | 1.500 ₺ |
Asgari ödemeler toplamı 12.500 ₺; bütçe 16.000 ₺, yani her ay 3.500 ₺ fazla ödeme var. Faizi her ay kalan tutara 1/12 oranında işleterek basitleştirilmiş bir hesap yaptığımızda:
| Senaryo | Sıra | Borçsuz kalma | Toplam faiz |
|---|---|---|---|
| Yalnızca asgari ödemeler | – | 35 ay | ≈ 122.300 ₺ |
| Çığ | Kredi kartı → Kredi → Mağaza | 15 ay | ≈ 61.400 ₺ |
| Kartopu | Mağaza → Kredi kartı → Kredi | 15 ay | ≈ 62.100 ₺ |
Çıkarımlar:
- En büyük fark yöntemler arasında değil, plan ile plansızlık arasındadır. Aynı bütçe yönlendirilerek kullanıldığında süre yarıdan fazla kısalıyor ve faiz yarı yarıya düşüyor.
- Çığ, kartopundan yaklaşık 700 ₺ daha az faiz ödetti.
- Kartopunda ilk borç (mağaza kartı) ikinci ayda kapandı. Çığda ilk kapanış yedinci aya kadar sürdü. Bazı insanlar için bu erken zafer 700 ₺'den değerlidir.
Excel'de aylık plan nasıl kurulur?
Her borç için aylık satırlarda dört sütun yeterli: ay başı kalan, faiz, ödeme, ay sonu kalan.
- Faiz:
=B5*$C$2/12 - Asgari ödeme (borç bitiyorsa kalan kadar):
=MİN($D$2;B5+C5) - Ay sonu kalan:
=B5+C5-D5
Fazla ödemenin hangi borca gideceğini belirlemek için her ay öncelik sırasını hesaplayın. Çığ için faize göre sıralama, kartopu için kalan tutara göre sıralama kullanılır; sırası 1 olan ve henüz kapanmamış borç, o ayın tüm fazla ödemesini alır. Bir borç kapandığı ay, kalan fazla para bir sonraki borca aktarılır. Bu kısım formül olarak biraz karmaşıktır; hazır bir planlayıcı burada en çok zaman kazandırır.
Borçsuz kalma tarihi: =SERİTARİH(İlkÖdeme;AySayısı-1).
Sık yapılan hatalar
- Asgari ödemeyi atlamak. Öncelikli borca odaklanırken diğerlerinin asgari ödemesi aksarsa gecikme faizi ve sicil sorunu doğar. Asgariler her zaman önce ödenir.
- Yeni borç açmak. Kart limitleri boşaldıkça yeniden harcamak planı sıfırlar. Plan süresince kartları kullanmamak en sağlıklısıdır.
- Acil durum fonu olmadan başlamak. Küçük bir beklenmedik gider yeniden karta yüklenir. Küçük bir yedek (örneğin bir aylık zorunlu gider) planı korur.
- Komisyonları ve sigortaları unutmak. Banka hesaplaması planınızdan farklı olabilir; kesin rakamları bankanızın ödeme planıyla karşılaştırın.
Hazır şablon: Borç Kapatma Planlayıcı (kartopu ve çığ)
Karmaşık kısmı ücretli Excel şablonumuz sizin yerinize yapar:
- "Parametreler": yöntem seçimi ("Çığ" veya "Kartopu"), borçlar için aylık toplam bütçe, ilk ödeme tarihi ve paranın asgari ödemelere yetip yetmediği kontrolü.
- "Borçlar": en fazla 15 borç; ad, tür, kalan tutar, faiz oranı, asgari ödeme. Kapatma sırası, her borcun kapanma süresi ve tarihi, faiz ve tasarruf hesaplanır.
- "Ödeme Planı": 120 aylık plan, her borcun dökümü ve yalnızca asgari ödeme yapmakla karşılaştırma.
- "Özet": borçsuz kalma süresi, fazladan ödeme, faizden tasarruf ve iki grafik.
Bir borç kapandığında boşalan ödeme otomatik olarak sıradaki borca geçer. Hesaplama basitleştirilmiştir: faiz ayda bir kez işletilir, komisyonlar ve cezalar dikkate alınmaz. Excel 2007 ve sonrası ile LibreOffice'te makrosuz çalışır.
Sık sorulan sorular
Hangi yöntemi seçmeliyim?
Disiplinliyseniz ve rakamlar sizi motive ediyorsa çığ. Daha önce borç planlarını yarıda bıraktıysanız ve hızlı bir başarı görmek istiyorsanız kartopu. Faiz oranları birbirine yakınsa fark zaten küçüktür.
Faizsiz taksitleri listeye eklemeli miyim?
Evet, çünkü aylık bütçenizden pay alırlar. Faizleri sıfır olduğu için çığ yönteminde en sona kalırlar; kartopu yönteminde ise tutarları küçükse öne geçebilirler.
Kredi kartı asgari ödemesi değişken, ne yazmalıyım?
Son ekstredeki asgari tutarı yazın ve birkaç ayda bir güncelleyin. Kalan borç azaldıkça asgari ödeme de düşer; planlayıcıda bunu sabit tutmak sizi biraz daha temkinli tarafta bırakır.
Kredi yapılandırması veya borç transferi mantıklı mı?
Daha düşük faizli tek bir krediyle birden fazla yüksek faizli borcu kapatmak faiz yükünü azaltabilir. Kararı vermeden önce masrafları ve toplam geri ödemeyi karşılaştırın; yeni faiz oranını planlayıcıya girip iki senaryoyu yan yana görebilirsiniz.
