Tadilat Keşfi Nasıl Hazırlanır: Excel'de Birim Fiyat, Genel Gider, Kâr ve KDV

Tadilat teklifi "yaklaşık şu kadar tutar" diye başladığında iş genelde pahalıya biter. Neye ne kadar ödendiği belli olmaz, ek işler tartışma çıkarır. Kalem kalem hazırlanmış bir keşif ise hem işveren hem usta için güven verir.

Bu yazıda küçük bir tadilat için Excel'de keşif tablosunu nasıl kuracağınızı, işçilik ile malzemeyi nasıl ayıracağınızı ve genel gider, kâr ve KDV'yi nasıl ekleyeceğinizi örnekle anlatıyorum. Yüzdeler yalnızca örnektir; sözleşmenize göre belirleyin.

Keşfin iskeleti

Üç bileşen yeterlidir:

1. Birim fiyat listesi: Yapacağınız her işin ya da malzemenin kodu, adı, birimi (m², m, adet), işçilik fiyatı ve malzeme fiyatı.
2. Keşif satırları: Hangi bölümde (oda) hangi kalemden ne kadar yapılacağı.
3. Özet: Bölümlere göre toplamlar ve ek yüzdeler.

Birim fiyat listesini bir kez hazırlayıp her tadilatta güncelleyerek kullanabilirsiniz; bu en çok zaman kazandıran adımdır.

Satır hesabı

Satırda miktar C2, işçilik birim fiyatı D2, malzeme birim fiyatı E2 olsun. Fireyi malzemeye katsanız:

• İşçilik: =C2*D2
• Malzeme: =C2*E2*(1+F2) (F2 fire payı, örneğin 0,05)
• Toplam: işçilik + malzeme

Birim fiyatı kalem adından çekmek için:

=DÜŞEYARA(B2;'Birim Fiyatlar'!$A:$E;4;YANLIŞ)

Açılır listeden kalem seçtirirseniz ad hatası olmaz.

Bölüm ara toplamları

Bölüm bazında toplam için ETOPLA yeterlidir:

=ETOPLA(A:A;"Banyo";G:G)

Genel gider, kâr, beklenmeyen gider ve KDV

Doğrudan maliyet (işçilik + malzeme) üstüne ekler gelir. Birçok keşifte genel giderler ve müteahhit kârı işçilik tutarının yüzdesi olarak hesaplanır; yöntem sözleşmeden sözleşmeye değiştiği için kendi anlaşmanıza bakın. Aşağıdaki örnekte yüzdeler varsayımdır.

KDV oranını sabit yazmayın; ayar hücresinde tutun ve güncel oranı kontrol edin. KDV'nin birim fiyatlara dahil mi hariç mi olduğunu baştan netleştirmek de önemli: fiyatlar zaten KDV dahilse üstüne ikinci kez eklemeyin.

Malzeme listesi ve hakediş

Keşiften iki yararlı belge daha çıkar:

• Malzeme listesi: Aynı malzemeyi farklı bölümlerden toplayıp neyi, ne kadar satın alacağınızı gösterir.
• İş kabul tutanağı: İş ilerledikçe tamamlanan miktarlara göre ödeme yapılır; genel gider, kâr ve KDV bu tutara göre yeniden hesaplanır.

Sık yapılan hatalar

• İşçilik ve malzemeyi ayırmamak: Tek fiyatla çalışınca malzeme fiyatı artınca neyi güncelleyeceğinizi bilemezsiniz.
• Fireyi unutmak: Seramik, boya ve kablo gibi kalemlerde fire payı yoksa malzeme yarıda biter.
• Metrajı eksik almak: Yüzey alanını pencere ve kapı düşmeden hesaplamak maliyeti şişirir.
• Ek işleri yazılı kayda geçirmemek: İş sırasında eklenen kalemleri aynı tabloya işleyin.
• Yuvarlamayı tutarsız yapmak: Her satırı ayrı yuvarlayıp sonra toplamak ile toplamı yuvarlamak farklı sonuç verir; birini seçin.

Hazır tadilat keşfi şablonu

Şablon ücretli bir üründür; makrosuz, sıradan formüllerle çalışan bir Excel dosyasıdır. Resmî bir belge değildir.

• “Ayarlar”: İş yeri, işveren, yüklenici, KDV modu (KDV'siz, KDV hariç fiyat, KDV dahil fiyat), genel gider, kâr ve beklenmeyen gider yüzdeleri, yuvarlama ve bölüm listesi.
• “Birim Fiyatlar”: En fazla 300 iş ve malzeme; kod, ad, birim, işçilik, malzeme fiyatı ve fire payı.
• “Keşif”: En fazla 400 satır; bölüm, listeden kalem, miktar, katsayı, işçilik, malzeme ve toplam, bölüm ara toplamları ve satır kontrolü.
• “Malzeme Listesi”: Neyin hangi miktarda alınacağı, fire payı ve tutarıyla.
• “Özet”: Bölümlere göre toplamlar, genel gider, kâr, beklenmeyen gider, KDV, genel toplam ve bölüm paylarının grafiği.
• “Keşif Yazdır”: Bölümler, ara toplamlar ve imza alanlarıyla yazdırma formu.
• “İş Kabul Tutanağı”: Tamamlanan miktarlara göre tutanak; genel gider, kâr ve KDV otomatik yeniden hesaplanır.

Pakette boş şablon ve bir odanın tadilatına ait doldurulmuş bir örnek bulunur; örnekte kontrol amaçlı “sorunlu” satırlar da vardır. Excel 2007 ve üstünde ile LibreOffice'te çalışır. Yüzdeler varsayılan değerlerdir: sözleşmenize göre ayarlayın.

Sık sorulan sorular

Keşif ile teklif aynı şey mi?

Değil. Keşif, işin miktarını ve maliyetini hesaplayan çalışmadır; teklif ise bu hesaba dayanarak müşteriye sunulan fiyattır.

Beklenmeyen gider payı ne kadar olmalı?

Yeni ve düzgün bir daire için daha düşük, eski bir yapıda sökümde sürprizler çıkabileceğinden daha yüksek bir pay mantıklıdır. Belirli bir oran yok; deneyiminize bakın.

Miktarı nasıl bulurum?

Yerinde ölçü alın: zemin, duvar ve tavan alanları, çevre uzunluğu, adetler. Pencere ve kapı boşluklarını düşmeyi unutmayın.

Bu tablo resmî keşif formunun yerini tutar mı?

Hayır. Hesap ve mutabakat için kullanılan basitleştirilmiş bir çalışma formudur; resmî belge gerekiyorsa ilgili formu ayrıca düzenleyin.