Buyurtma nuqtasini qanday hisoblash: qachon va qancha tovar buyurtma qilish

Doʻkon yoki omborda ikki xil muammo bir vaqtda boʻladi: eng koʻp soʻraladigan tovar tugab qolgan, boshqa tovarlar esa oylab javonda yotibdi. Birinchisi yoʻqotilgan sotuv, ikkinchisi — muzlagan pul. Ikkalasining ham sababi bir: buyurtma «koʻz bilan» beriladi, tovar kam qolganda yoki yetkazib beruvchi qoʻngʻiroq qilganda.

Buyurtma nuqtasi bu jarayonga qoida beradi. Har bir tovar uchun minimal qoldiq hisoblanadi: qoldiq unga tushdimi — buyurtma berish vaqti keldi. Quyida uni qanday hisoblash, qancha buyurtma qilish va xaridlarni yetkazib beruvchilar boʻyicha qanday guruhlashni koʻrib chiqamiz.

Asosiy tushunchalar

• Oʻrtacha kunlik sotuv — tahlil davridagi sotuvlar / davrdagi kunlar soni.
• Yetkazib berish muddati — buyurtma berilgandan tovar javonga tushgunicha boʻlgan kunlar.
• Sugʻurta zaxirasi — kutilmagan holatlar uchun qoʻshimcha kunlar: yetkazib beruvchi kechikdi yoki sotuv birdan oshdi.
• Buyurtma nuqtasi — qoldiq shu darajaga tushganda buyurtma beriladi.

Formula

Buyurtma nuqtasi = oʻrtacha kunlik sotuv × (yetkazib berish muddati + sugʻurta zaxirasi kunlari)

Mantiq oddiy: yangi tovar kelguncha doʻkon ishlashda davom etadi, shu kunlarga yetadigan qoldiq boʻlishi kerak, ustiga esa ehtiyot uchun bir necha kun.

Misol

Choy qadoqlari oxirgi 30 kunda 360 dona sotilgan. Yetkazib beruvchi 5 kunda olib keladi, sugʻurta zaxirasi — 3 kun.

• Oʻrtacha kunlik sotuv: 360 / 30 = 12 dona.
• Buyurtma nuqtasi: 12 × (5 + 3) = 96 dona.
• Hozirgi qoldiq: 80 dona — buyurtma nuqtasidan past, demak bugun buyurtma berish kerak.

Qancha buyurtma qilish kerak

Buyurtma keyingi buyurtmagacha boʻlgan davrni ham qoplashi kerak. Agar siz har 14 kunda buyurtma bersangiz:

Maqsadli zaxira = 12 × (5 + 3 + 14) = 264 dona.

Buyurtma = maqsadli zaxira − hozirgi qoldiq = 264 − 80 = 184 dona.

Xarid narxi 25 000 soʻm boʻlsa, buyurtma summasi: 184 × 25 000 = 4 600 000 soʻm. Agar tovar qutilarda kelsa (masalan, 24 donadan), miqdorni butun qutigacha yaxlitlang: =CEILING(184;24) → 192 dona.

Excel formulalari

Tovarlar jadvalida: B — qoldiq, C — davrdagi sotuvlar, D — yetkazib berish kunlari, E — xarid narxi, F — yetkazib beruvchi. Parametrlar: B1 — sugʻurta zaxirasi (kun), B2 — tahlil davri (kun), B3 — buyurtmalar orasidagi kunlar.

• Oʻrtacha kunlik sotuv: =C2/$B$2
• Buyurtma nuqtasi: =ROUNDUP(G2*(D2+$B$1);0)
• Buyurtma kerakmi: =IF(B2<=H2;"Buyurtma";"")
• Miqdor: =IF(I2="Buyurtma";ROUNDUP(G2*(D2+$B$1+$B$3)-B2;0);0)
• Summa: =J2*E2

Yetkazib beruvchilar boʻyicha xarid summasi: =SUMIF(F:F;"Navoiy Savdo";K:K) — bir qoʻngʻiroqda butun buyurtmani berish uchun.

Sugʻurta zaxirasini qanday tanlash

Zaxira qancha katta boʻlsa, tovar kamroq tugaydi, lekin pul koʻproq bogʻlanadi. Amaliy moʻljal:

Eng koʻp sotiladigan tovarlarga kattaroq zaxira, kam sotiladiganlarga kichikroq zaxira qoʻyish mantiqiy.

Koʻp uchraydigan xatolar

• Tovar tugagan kunlarni hisobga olish. Agar tovar 10 kun boʻlmagan boʻlsa, oʻrtacha sotuv sunʼiy past chiqadi. Davrni tovar bor boʻlgan kunlar bilan cheklang.
• Yoʻldagi buyurtmani unutish. Allaqachon buyurtma qilingan, lekin hali kelmagan tovarni qoldiqqa qoʻshing, aks holda ikki marta buyurtma berasiz.
• Mavsumiylikni eʼtiborsiz qoldirish. Bayram oldidan sotuv oshadi — tahlil davrini mavsumga mos tanlang.
• Barcha tovarga bir xil yetkazib berish muddati. Har bir yetkazib beruvchining real muddatini yozing.

Tayyor shablon: buyurtma nuqtasi va xaridlar rejasi

Pullik Excel shablonida bu hisoblar tayyor:

• «Parametrlar» — kunlardagi sugʻurta zaxirasi va tahlil davri.
• «Tovarlar» — qoldiq, sotuvlar, yetkazib berish muddati, xarid narxi va yetkazib beruvchi; buyurtma nuqtasi avtomatik hisoblanadi.
• «Bugun buyurtma» — miqdori va summasi bilan buyurtma qilinadigan pozitsiyalar roʻyxati, alohida qidirish shart emas.
• «Xaridlar rejasi» — yetkazib beruvchilar boʻyicha xulosa va xarid summasi.

Fayl Excel 2007 va undan yangi versiyalarida hamda LibreOffice’da makrossiz ishlaydi, boʻsh jadval va namuna bilan keladi. Hisob-kitob taxminiy.

Koʻp beriladigan savollar

Maʼlumotlarni qayerdan olaman?

Qoldiq va sotuvlarni kassa dasturi yoki ombor hisobidan eksport qiling. Koʻp dasturlar Excel formatida hisobot beradi — tovar nomi, qoldiq va davr sotuvi ustunlarini nusxalash yetarli.

Buyurtma nuqtasini qanchalik tez-tez qayta hisoblash kerak?

Har safar buyurtma berishdan oldin qoldiqlarni yangilang. Oʻrtacha sotuvni esa haftada yoki oyda bir marta yangilash yetarli.

Yangi tovar uchun sotuv tarixi yoʻq boʻlsa-chi?

Oʻxshash tovarning sotuvidan foydalaning yoki birinchi buyurtmani kichik qiling. Bir-ikki hafta maʼlumot yigʻilgach, formula real raqamlarga oʻtadi.

Minimal buyurtma summasi boʻlgan yetkazib beruvchi bilan nima qilish kerak?

Yetkazib beruvchi boʻyicha jami summaga qarang. Agar u minimaldan kam boʻlsa, buyurtma nuqtasiga yaqinlashgan boshqa tovarlarni ham qoʻshing yoki buyurtmani bir necha kunga suring, sugʻurta zaxirasi yetishini tekshirib.