Excelda ishbay ish haqini hisoblash: naryadlar, brigada va MIK

Ishbay ish haqi odatda naryadlar daftari boʻyicha qoʻlda hisoblanadi. Brigada daromadini taqsimlash esa har safar bahsga aylanadi: kim koʻp ishladi, kim kam, kimning ulushi qancha. Raqamlar ochiq boʻlmasa, norozilik tez paydo boʻladi.

Excelda hisobni shunday qurish mumkinki, har bir naryad qatorga tushadi, tarif oʻzi qoʻyiladi, daromad esa qoidaga koʻra taqsimlanadi. Quyida bu qanday ishlashini koʻrasiz.

Naryadlar jadvali

Har bir naryad — bitta qator:

Operatsiyalarni alohida varaqdagi tariflar jadvalidan tanlang (Data Validation). Tarif jadvali oddiy: operatsiya nomi, oʻlchov birligi, bir birlik uchun narx.

Tarifni formula bilan qoʻying

Tarifni naryad qatoriga qoʻlda yozmang, VLOOKUP bilan oling:

=VLOOKUP(D2;Tariflar!$A$2:$C$40;3;FALSE)

Bu yerda D2 — operatsiya nomi, Tariflar — nomi, birligi va narxi yozilgan jadval. Summa:

=E2*F2

Misol: devor suvash — 42 m² × 38 000 soʻm = 1 596 000 soʻm; kafel yotqizish — 18 m² × 65 000 soʻm = 1 170 000 soʻm. Brigada daromadi shu ikki naryad boʻyicha 2 766 000 soʻm. Narx oʻzgarsa, tariflar jadvalini yangilaysiz va hammasi qayta hisoblanadi. Faqat eski naryadlarni oʻzgartirib yubormaslik uchun narx oʻzgarganda yangi davrdan boshlang.

Hisob davriga kirmaydigan naryadlarni chiqarib tashlash uchun «davrda» belgisi foydali: =AND(A2>=Boshlanish;A2<=Tugash).

Brigada daromadini taqsimlash

Brigada bir nechta ishchidan iborat boʻlsa, daromad ular orasida taqsimlanadi. Eng keng tarqalgan usul — ishlangan soat va MIK (mehnat ishtiroki koeffitsiyenti) boʻyicha. Har bir ishchi uchun «ball»:

=Soatlar*MIK

Ishchi ulushi:

=Ball/SUM(Ballar)

Daromad = brigada daromadi × ulush.

Misol: brigada daromadi 2 766 000 soʻm, uch ishchi:

Ballar yigʻindisi 200; ulushlar: 80/200 = 40%, 96/200 = 48%, 24/200 = 12%. 2 766 000 × 0,4 = 1 106 400. Yigʻindi toʻgʻri: 1 106 400 + 1 327 680 + 331 920 = 2 766 000. Taqsimlashdan keyin har doim yigʻindi brigada daromadiga teng ekanini tekshiring — bu eng oddiy nazorat.

Qoʻshimchalar, soliq, qoʻlga beriladigan summa

Ustama (masalan, hududiy koeffitsiyent yoki mukofot) foizda ishbay daromadga qoʻshiladi: =Daromad*(1+Ustama). Soliq va ushlanmalar mahalliy qoidalarga bogʻliq, shuning uchun ularning stavkalarini formulaga qotirib qoʻymang, alohida katakka chiqaring va oʻz hududingizdagi amaldagi qoidalar bilan solishtiring. Qoʻlga beriladigan summa — hisoblangan minus soliq.

Nazorat tekshiruvi

Hisob ishonchli boʻlishi uchun ikki yigʻindini solishtiring: barcha naryadlar summasi va qaydnomadagi barcha ishchilar daromadi (ustamasiz). Ular teng boʻlishi kerak:

=IF(ROUND(SUM(Naryadlar_summa)-SUM(Qaydnoma_daromad);2)=0;"Mos";"Farq bor")

Farq chiqsa, odatda biror brigada ishchilari roʻyxatiga kiritilmagan yoki soat yozilmagan boʻladi.

Odatiy xatolar

• Tarifni naryadga qoʻlda yozish: narx oʻzgarganda adashasiz.
• MIK qoidasi aniq emas: koeffitsiyent kim va qanday belgilashini oldindan kelishib oling.
• Bitta ishchi ikki brigadada ishlaganda soatlarni takror hisoblash.
• Davr chegarasidagi naryadlar: sana ikki davr orasida adashib qoladi.

Tayyor shablon: ishbay ish haqi

Tayyor Excel shabloni bu hisobni birlashtiradi:

• «Maʼlumotnomalar» — hisob davri, operatsiyalar tariflari, brigadalar, ishchilar, ustama va daromad soligʻi stavkasi;
• «Naryadlar» — 1000 tagacha naryad: sana, raqam, brigada, roʻyxatdan operatsiya, miqdor; tarif, summa va «davrda» belgisi oʻzi hisoblanadi;
• «Qaydnoma» — ishchilar soatlari va MIK, brigadadagi ulush, daromad, ustama, daromad soligʻi, qoʻlga beriladigan summa, soatlik unumdorlik va imzo uchun joy;
• «Xulosa» — brigadalar va operatsiyalar boʻyicha yakunlar, «naryadlar = qaydnoma» nazorat tekshiruvi, ikkita diagramma.

Yakka ishbay ish haqini ham hisoblash mumkin: bir kishilik brigada yarating, butun daromad unga tushadi. Toʻplamda boʻsh jadval va xayoliy maʼlumotli namuna bor. Shablon pullik; tuzatishlar va yangi versiyalar bepul. Excel 2007 va undan yangi versiyalar hamda LibreOffice bilan ishlaydi, makroslarsiz. Stavkalar, chegaralar va meʼyorlarni amaldagi mahalliy qoidalar bilan solishtiring, hisob-kitob taxminiy.

Koʻp beriladigan savollar

MIK qanday belgilanadi?

Odatda brigadir yoki komissiya har bir ishchining ishtirokini baholaydi: 1,0 — oʻrtacha, undan yuqori yoki past — mehnatiga qarab. Qoida jamoada oldindan kelishilgan va yozma boʻlsin.

Soatbay va ishbay ish haqini aralash yuritish mumkinmi?

Jadval ishbay qismni hisoblaydi. Soatbay qismni alohida hisoblab, yakunda qoʻshing; ikki tizimni bir formulada aralashtirmang.

Naryad xato kiritilsa nima qilish kerak?

Qatorni oʻchirmasdan, miqdorni tuzating va izoh qoldiring. Nazorat tekshiruvi qaydnoma bilan mos kelishini koʻrsatadi.