Yoʻl varaqalari va yoqilgʻi sarfini Excelda qanday hisoblash kerak

Kichik avtoparkda yoqilgʻi hisobi tez-tez bir xil muammoga uchraydi: haydovchi qancha yoqilgʻi quyganini aytadi, mexanik qancha yurganini, buxgalter esa nima uchun sarf meʼyordan oshganini bilmaydi. Hammasi turli qogʻozlarda yuradi.

Yoʻl varaqalari jurnali Excelda bitta jadvalga sigʻadi: siz odometr koʻrsatkichlari va yoqilgʻi qoldigʻini kiritasiz, qolgan hisob-kitobni formulalar bajaradi. Quyida usulni qadam-baqadam koʻrib chiqamiz.

1-qadam: har bir avtomobil uchun asosiy meʼyor

Meʼyor — avtomobil 100 km ga qancha yoqilgʻi sarflashi kerakligi (l/100 km). Uni avtomobil texnik hujjatlari yoki tashkilotingiz buyrugʻidan oling. Alohida jadvalda har bir avtomobilga yozing: davlat raqami, marka, l/100 km meʼyori va joriy odometr.

2-qadam: ustamalar

Meʼyor sharoitga qarab oshiriladi. Odatda ikki xil ustama bor:

• mavsumiy — masalan, qishki oylarda sarf koʻproq;
• sharoit boʻyicha — shahar ichida harakat, yuk tashish yoki ikkalasi.

Ustamalarni oylar jadvalida saqlang. Masalan: dekabr–fevral — 10%, shahar — 5%.

Ustama foizlari faqat misol. Haqiqiy qiymatlarni oʻz buyrugʻingiz va amaldagi qoidalar boʻyicha belgilang.

3-qadam: yoʻl varaqasi jurnali

Har bir safar — bitta qator. Ustunlar: sana, raqam, avtomobil, haydovchi, odometr chiqishda, odometr qaytishda, chiqishdagi qoldiq, quyilgan yoqilgʻi, qaytishdagi qoldiq.

Yurgan masofa: =F2-E2 (qaytish minus chiqish).

Meʼyor boʻyicha sarf: =yurgan_masofa/100*meʼyor*(1+ustama)

Haqiqiy sarf: =chiqishdagi_qoldiq+quyilgan-qaytishdagi_qoldiq

Misol. Avtomobil 240 km yurdi. Meʼyor — 9 l/100 km, qishki ustama 10%. Meʼyor boʻyicha: 240 / 100 × 9 × 1,10 = 23,76 l. Chiqishda baklda 20 l edi, 15 l quyildi, qaytganda 8 l qoldi. Haqiqiy sarf: 20 + 15 − 8 = 27 l. Ortiqcha sarf: 27 − 23,76 = 3,24 l. Yoqilgʻi 12 000 soʻm/l boʻlsa, ortiqcha sarf qiymati 3,24 × 12 000 = 38 880 soʻm.

Ortiqcha sarf yoki tejash: =haqiqiy-meʼyor. Musbat — ortiqcha, manfiy — tejash. Ruxsat etilgan chegarani (masalan, 5%) alohida katakka chiqarib, holat ustunida ishlating:

=IF(ortiqcha>chegara*meʼyor;"Chegaradan yuqori";"Meʼyorda")

4-qadam: xatolarni ushlaydigan tekshiruvlar

Jurnalda oddiy xato koʻp: raqam yetishmaydi yoki odometr kamayib ketadi. Foydali tekshiruvlar:

• qaytishdagi odometr chiqishdagidan kam;
• yoqilgʻi qoldigʻi manfiy;
• odometr oldingi qaytishdan kam;
• varaqa raqami takrorlangan.

Misol: =IF(F2<E2;"Odometr xatosi";"").

5-qadam: muddatlarni nazorat qilish

Haydovchi guvohnomasi, tibbiy koʻrik, texnik koʻrik (TXK) va sugʻurta muddatlarini varaqa sanasi bilan solishtiring. Safar sanasida muddat tugagan boʻlsa — ogohlantiring: =IF(safar_sanasi>tugash_sanasi;"Muddati tugagan";""). Muddatlar va talablarni oʻz hududingizdagi amaldagi qoidalar bilan solishtiring.

Koʻp uchraydigan xatolar

• Meʼyorni hamma avtomobilga bir xil qoʻyish. Har bir avtomobilning oʻz meʼyori bor.
• Qoldiqni «koʻz bilan» yozish. Yoqilgʻi qoldigʻini ishonchsiz yozsangiz, ortiqcha sarf hisobi maʼnosiz boʻladi.
• Mavsumiy ustamani unutish. Qishda deyarli barcha avtomobil «ortiqcha sarflayotgandek» koʻrinadi.
• Qaytishni chiqishdan oldin yozish. Odometr xatosi hisobni buzadi.

Tayyor shablon: yoʻl varaqalari va yoqilgʻi hisobi

Pullik Excel shabloni:

• «Parametrlar»: tashkilot, ruxsat etilgan ortiqcha sarf chegarasi, ogohlantirish muddati, oylar boʻyicha mavsumiy ustamalar, yoqilgʻi narxlari.
• «Avtomobillar»: 60 tagacha avtomobil — l/100 km meʼyori, shahar va yuk ustamalari, TXK va sugʻurta muddatlari, joriy odometr.
• «Haydovchilar»: 80 tagacha haydovchi — guvohnoma va tibbiy koʻrik; tibbiy koʻrikning amal qilish muddati oʻzi hisoblanadi.
• «Yoʻl varaqalari jurnali»: 800 tagacha yozuv — yurgan masofa, meʼyor boʻyicha va haqiqiy sarf, ortiqcha sarf va tejash, holat va tekshiruvlar.
• «Muddat nazorati»: TXK, sugʻurta, guvohnoma va tibbiy koʻriklar boʻyicha svetofor.
• «Xulosa»: oylar va avtomobillar boʻyicha yurgan masofa, yoqilgʻi, ortiqcha sarf, oʻrtacha sarf l/100 km va ortiqcha sarf qiymati.
• «Yoʻl varaqasini chop etish»: yozuv raqami boʻyicha imzo ustunlari bilan soddalashtirilgan shakl.

Chop etish shakli — ishchi, rasmiy blank emas: majburiy rekvizitlar va rasmiylashtirish tartibini ichki hujjatlaringiz boʻyicha belgilang. Shablon avtotransport uchun masʼulga, garaj mudiriga, maʼmuriy-xoʻjalik boʻlimi mutaxassisiga, yoqilgʻini hisobdan chiqaradigan buxgalterga va kichik tashkilot rahbariga mos; maktab, kasalxona yoki muassasaning kichik avtoparkida ham ishlatish mumkin. Meʼyorlar, ustamalar va chegaralar shartli standart qiymatlar bilan berilgan. Excel 2007 va undan yangi versiyalar, LibreOffice, makroslarsiz.

Koʻp beriladigan savollar

Yoqilgʻi meʼyorini qayerdan olish kerak?

Avtomobil texnik hujjatlaridan yoki tashkilotingiz buyrugʻidan. Haqiqiy sarfni bir necha oy kuzatib, meʼyorni tuzatish ham mumkin, lekin rasmiy qiymat sizning qoidalaringizga bogʻliq.

Ortiqcha sarf doim haydovchining aybimi?

Yoʻq. Sabab tirbandlik, sovuq mavsum, yomon yoʻl yoki avtomobil nosozligi boʻlishi mumkin. Shuning uchun jadval ortiqcha sarfni koʻrsatadi, sababni esa siz aniqlaysiz.

Bir haydovchi bir nechta avtomobilda ishlasa, qanday yuritish kerak?

Har bir varaqada avtomobil va haydovchini alohida tanlang. Xulosa avtomobillar kesimida, haydovchining ruxsatnomalari esa alohida jadvalda koʻrinadi.

Yurgan masofani qanday tekshirish mumkin?

Oldingi varaqaning qaytishdagi odometri keyingisining chiqishdagi odometriga teng yoki yaqin boʻlishi kerak. Katta tafovut — xato yoki hisobga olinmagan safar belgisi.